Santiago Álvarez (1919–1998) czołowy kubański filmowiec mający w dorobku ogromną ilość krótko- i długometrażowych filmów dokumentalnych, które przyniosły kinematografii kubańskiej międzynarodowy rozgłos. Jego filmy to kronika wydarzeń politycznych, społecznych, kulturalnych zarówno na Kubie, jak i w Ameryce Łacińskiej. Najbardziej charakterystyczną cechą stylu Alvareza jest niezwykle rytmiczne połączenie obrazu i dźwięku. Tworząc swoje filmy Álvarez korzystał z wszelkich dostępnych mu materiałów: współczesnych i historycznych nagrań dokumentalnych, fotografii, fragmentów programów telewizyjnych i filmów fabularnych, animacji, ilustrując je bardzo różnorodną muzyką. Wierząc, że „50 procent wartości filmu stanowi jego ścieżka dźwiękowa," Álvarez bardzo dbał o muzykę w swoich filmach, starannie łącząc różne gatunki: rocka, klasykę, folk, efekty dźwiękowe, narrację – a nawet ciszę - z gwałtownym tempem obrazów. Uważał, że kino posiada swój własny język, którego istotą jest montaż.
Dokumenty Alvareza poświęcone są zarówno tematyce kubańskiej (postać Che Guevary, skutki przejścia huraganu Flora na Kubie) jak i międzynarodowej (życie i śmierć Ho Chi Minha, rasizm w Stanach Zjednoczonych, sylwetka Lyndona B. Johnsona). Chociaż od jego śmierci minęło ponad 10 lat, Santiago Álvarez wciąż jest uważany za jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych reżyserów Ameryki Łacińskiej.
Podczas 10. FFLA widzowie będą mieli okazję zobaczyć m.in. 2 pełnometrażowe dokumenty Santiago Alvareza - De América soy hijo y a ella me debo i La guerra necesaria oraz kilkanaście filmów krótkometrażowych w 3 zestawach.
Now (1965 / 5 min)
Muzycznym tłem Now jest utwór Leny Horne – zakazany w Ameryce, ale udostępniony przez artystkę Alvarezowi do wykorzystania w filmie. Ten krótkometrażowy dokument w bardzo poruszający głos potępia rasizm w Stanach Zjednoczonych. Now to film w niezwykle precyzyjny sposób dokonujący syntezy obrazu i dźwięku, powstały głównie z pirackich fragmentów kronik filmowych.
 |
Ciclón (1960 / 21 min)
Cyklon to jedna z wcześniejszych kronik filmowych Alvareza, opowiadająca o skutkach przejścia huraganu Flora na Kubie. Chociaż nie widać w nim jeszcze wyrafinowanego montażu, który później stał się znakiem rozpoznawczym reżysera, bardzo ciekawe jest użycie w filmie dźwięku. W Cyklonie nie ma zwykłej narracji, a ścieżka dźwiękowa ogranicza się do odgłosów ciężarówek i helikopterów oraz dźwięków organów, podkreślających sceny opatrywania rannych i grzebania zmarłych.
 |
LBJ (1966 / 18 min)
LBJ to gorzka satyra na amerykańskiego prezydenta Lyndona B. Johnsona. Film podzielony jest na trzy części, odpowiadające inicjałom Johnsona. L oznacza Martina Luthera Kinga, B Bobby’ego, a J Jacka Kennedego. Álvarez wiąże postać prezydenta ze wszystkimi trzema morderstwami, przedstawiając jego prezydenturę jako kulminację historii socjopolitycznej korupcji.
 |
Hanoi, martes 13 (1965 / 37 min)
Dokument ten w poruszający sposób opiewa kulturę Wietnamu oraz długotrwałą i odważną walkę tego kraju o wolność od chińskiej, japońskiej, francuskiej, a wreszcie amerykańskiej kontroli.
 |
79 primaveras (1969 / 25 min)
W 1969 roku komunistyczny rząd Wietnamu Północnego zaprosił Alvareza do Hanoi, aby sfilmował pogrzeb Ho Chi Minha – uwielbianego przywódcy ruchu niepodległościowego Viet Min, który założył Demokratyczną Republikę Wietnamu. 79 primaveras to prawdopodobnie najbardziej poetycki film Alvareza, w którym reżyser w eksperymentalnej formie konstruuje i dekonstruuje obrazy z precyzją wirtuoza.
 |
Hasta la victoria siempre (1967 / 19 min)
Film poświęcony sylwetce Che Guevary, powstał z rozkazu Fidela Castro pod niebywałą presją czasową – Álvarez nakręcił go w niecałe 48 godzin. Zdjęcia z pojmania i egzekucji rewolucjonisty nie ujrzały jeszcze światła dziennego, reżyser musiał więc nakręcić film w oparciu o bardzo ograniczone materiały: archiwalne filmy poświęcone Boliwii i jej mieszkańcom, wycinki z gazet mówiące o obecności partyzantów Che w tym kraju, trzy nagrania przemówień Guevary i nieliczne istniejące zdjęcia komendanta.
 |
Mi hermano Fidel (1977 / 16 min)
Dokument ten, nakręcony przez przypadek podczas ostatniego dnia zdjęć do La guerra necesaria, przedstawia spotkanie Fidela Castro z Salustiano Leyva, który jako 11-letni chłopiec poznał José Martiego. 82 lata później opowiada o tym niesamowitym spotkaniu, ciągle porównując postać Martiego do Fidela Castro. Upatruje w dyktatorze godnego następcę kubańskiego bohatera, jednak z powodu słabego wzroku nie wie w ogóle, z kim rozmawia. Dopiero na końcu rozmowy Castro ujawnia starcowi swoją tożsamość i postanawia ufundować mu okulary.
 |
De América soy hijo y a ella me debo (1971 / 125 min)
W listopadzie 1971 roku Fidel Castro pojechał do Chile z okazji wyboru Salvadora Allende na prezydenta. W trakcie 25-dniowej oficjalnej wizyty, Álvarez towarzyszył mu z kamerą, dokumentując przebieg podróży kubańskiego lidera po kraju i przedstawiając historyczną wizję imperialistycznej eksploatacji w Ameryce Łacińskiej. W filmie ukazane są fragmenty przemówień Castro podczas jego wizyt do kopalni saletry i węgla, hut stali i pól naftowych.
De América soy hijo y a ella me debo to jeden z pierwszych długometrażowych filmów dokumentalnych Santiago Alvareza, w którym zrezygnował on z nowatorskich eksperymentów z zakresu montażu, częściej stosując długie ujęcia i komentarz narratora.
 |
El nuevo tango (1974 / 25 min)
W sierpniu 1973 roku, po wyborze Dr. Hectora Campora na prezydenta, Argentyna z powrotem stała się krajem demokratycznym. Dokument w symboliczny sposób przedstawia radość i entuzjazm tamtych chwil.
Cómo, por qué y para qué se asesina a un general? (1971 / 35 min)
Dokument przedstawia kulisy zamachu na generała Schneidera, szefa sił zbrojnych Chile, który miał zwiększyć panujący w kraju chaos i zapobiec objęciu władzy przez prezydenta-elekta Salvadora Allende.
El tigre saltó y mató, pero morirá… morirá… / 1973 / 16 min)
Alvarez w czterech piosenkach składa hołd rewolucyjnemu bardowi Víctorowi Jara i innym ofiarom dyktatury Pinocheta w Chile.
La guerra olvidada (1980 / 19 min)
Dokument poświęcony jest historii zewnętrznych ingerencji w suwerenność Laosu - najpierw ze strony Francji, potem Stanów Zjednoczonych. Przedstawia walkę o wyzwolenie i niezwykłe funkcjonowanie społeczeństwa w sytuacji ciągłych bombardowań, wzywając do poświęcenia temu krajowi większej uwagi na arenie międzynarodowej.
La guerra necesaria (1980 / 111 min)
Niepublikowane wcześniej wywiady z głównodowodzącym Fidelem Castro oraz innymi rewolucjonistami i przywódcami wojny o wyzwolenie Kuby - między innymi z Raúlem Castro, Juanem Almeida i Celią Sánchez. Tematem rozmów jest strategia opracowana przez założycieli Ruchu 26 lipca w latach 1955-6 na Kubie i w Meksyku dotycząca prowadzenia rewolucyjnej walki i desantu na jachcie Granma.